wyzwolenie wojna okupacja

Wyzwolenie Holandii

5 maja Holandia obchodzi oficjalnie Dzień Wyzwolenia. Serce tego kraju z Amsterdamem, Hagą, Rotterdamem i Utrechtem wyzwolone zostało dopiero gdy już Niemcy poddali się w Berlinie. Oficjalnie trzy dni przed całkowitą kapitulacją III Rzeszy. Dlaczego tak późno?

4 maja na placu Dam odbywa się wielka uroczystość ku pamięci poległych z udziałem króla.

Mały detal stosunków holendersko-niemieckich

Holendrzy myślą, że 5 maja obchodzą rocznicę kapitulacji Niemców w ich kraju. Tymczasem pierwsze rozmowy aliantów i holenderskich przedstawicieli z Niemcami miały miejsce 30 kwietnia 1945 r. ww wsi Achterveld (koło Amersfoort). Holenderski książę Bernard (Niemiec z pochodzenia, miał posiadłość w dzisiejszym Wojnowie w powiecie zielonogórskim, słynny holenderski żigolo i bawidamek) przybył na to spotkanie w czarnym Mercedesie zdobytym na Arturze Seyss-Inquart (nazistowskim gubernator Niderlandów). To tajne spotkanie doprowadziło do "porozumienia z Achterveld" w którym Niemcy zezwolili na zrzuty żywności dla głodującej Holandii. Co do niemieckiej kapitulacji się nie dogadali. Dopiero 4 maja 1945 Niemcy skapitulowali choć oficjalnie 6 maja w Wageningen podpisali dokument kapitulacji.

Ostatnia bitwa II wojny światowej

Tymczasem ostatnia bitwa drugiej wojny światowej w Europie trwała jeszcze do 20 maja 1945, na wyspie Texel w której poległo 812 ludzi. Już w kwietniu batalion 800. Gruzinów wchodzący w skład niemieckiego pułku grenadierów stacjonujący na holenderskiej wyspie Texel podjął bunt przeciwko Niemcom. Walki trwały do czasu wkroczenia na wyspę wojsk kanadyjskich 20 maja 1945 r.

Jeszcze bardziej osobliwa była sytuacja na wyspie Ameland (obok Texel, jedna z wysp archipelagu na Morzu Wattowym) gdzie grupka stacjonujących żołnierzy niemieckich czekała na koniec wojny aż do 3 czerwca 1945 r. gdy to wreszcie kanadyjski patrol pofatygował się łodzią na wyspę i oficjalnie wziął Niemców do niewoli, do której ci się chętnie i bez walki udali. Także wyzwolenie Ameland odbyło się miesiąc po zakończeniu drugiej wojny światowej. Podobnie na wysepce Schiermonnikoog 600-osobowy oddział niemiecki (w tym 120 SS-manów którzy na wyspie schronili się w kwietniu) usunięto dopiero 11 czerwca 1945.

Unikalny kolorowy dokument z maja 1945 w Amsterdamie po wkroczeniu Kanadyjczyków.

Polski udział w wyzwalaniu Holandii

Niejeden młody Polak w dzisiejszym (2019) przeroście dumy narodowej jest przekonanych, że w IIWŚ Holandię wyzwolili Polacy. To jest oczywiście grubą przesadą. Polacy wyzwolili w październiku 1944 małą część Zelandii, część Brabancji z miastem Breda, brali udział w operacji Market Garden w bitwie o Arnhem gdzie walczyli polscy żołnierze z Pierwszej Samodzielnej Brygady Spadochronowej generała Stanisława Sosabowskiego. Pod koniec wojny operowali krótko w północno-wschodnim krańcu Holandii skąd doszli do Niemieckiego Wilhelmshaven gdy wojna się skończyła. 

Największy wkład w wyzwolenie Holandii mieli Kanadyjczycy, Brytyjczycy i Amerykanie. W trakcie wyzwalania Niderlandów poległo ok. 13 tys. żołnierzy alianckich w tym 630 polskich.