Co roku rodzą się nowe słowa i stare umierają; słowo roku w Holandii

Co roku Holendrzy wybierają Nowe Słowo Roku. Język żyje wydarzeniami i sprawami dnia codziennego więc co roku powstają nowe słowa charakteryzujące dany rok.

2025: rok fascynacji AI

HALLUCINEREN (halucynacja) nie jest nowym słowem, ale w roku 2025 nabrało nowego znaczenia. Słowo halucynacja jest używane w kontekście generatywnych modeli językowych w odniesieniu do nieprawdziwych lub niedokładnych informacji. W tym kontekście słowo to oznacza: dostarczanie informacji, które nie są oparte na (wiarygodnych) danych, a zatem są niedokładne lub całkowicie fałszywe.

2024: rok Wielkiej Niezgody Narodowej

W roku 2024, jak co roku, miały się odbyć wybory słowa roku poprzez internetowe głosowanie na selekcję wielu proponowanych słów. Niestety podziały w społeczeństwie i zawzięte dyskusje doprowadziły komisję Wielkiego Słownika Van Dale do decyzji, że wyborów nie będzie a komisja ogłosiła jednogłośnie słowem roku 2024:

*** POLARYZACJA ***
--- (polarisatie) ---

Słowa roku 2023

Graaiflatie - skrytre podnoszenie cen pod pozorem czasu kryzysu.
Vreugdebier - kubki z piwem rzucane przez kibiców na boisko z zadowolenia.
Nepobaby - dzieci otrzymujące dobre posady dzięki nepotyzmowi.

Słowa roku 2022

Klimaatklever - dla określenia klimatycznych aktywistów którzy przyklejali dłonie do słynnych obrazów w muzeach w proteście klimatycznym.
Zevenvinker - ktoś, kto może odhaczyć siedem haczyków na wyimaginowanej liście (mężczyzna, biały, hetero, wykształcenie wyższe, zamożni lub dobrze wykształceni holenderscy rodzice) dającej automatycznie przywileje społeczne.
Energietoerisme - zimowe podróżowanie do ciepłego kraju, aby uciec przed wysokimi cenami energii we własnym kraju.

Słowa pandemii 2021

Nadal nowe słowa roku 2021 dominuje pandemia Covid-19. Poniżej top 3 roku 2021:

Wappie - nazwa osoby, która ma alternatywny pogląd na fakty, na przykład jeśli chodzi o politykę w czasach pandemii Covid19.
Snottebellenprotocol - protokół określający, jakie objawy przeziębienia (w dobie pandemii) zwalniają dzieci ze szkoły.
Pandemoe - zmęczony (moe) pandemią; przytłaczający stan umysłu, po prawie dwóch latach Copvid i testów korony.

Popularnymi nowymi słowami 2021 r. były także: prikspijt (żal, że się zaszczepił), woonprotest (protest przeciwko kryzysowi na rynku mieszkaniowym) oraz wappiegeluid (wprowadzająca w błąd opinia, która nie jest oparta na faktach lub ogólnie przyjętych spostrzeżeniach naukowych dotyczących kwestii społecznej, politycznej itp., np. wyznawców teorii spiskowych).

700 nowych słów z okresu pandemii 2020

W ciągu marca i kwietnia 2020 roku powstało w języku holenderskim ok. 700 słów związanych z pandemią koronawirusa i jej konsekwencjami. Ponad 90% tych wyrazów złożonych jest składanką innych słów. Garść przykładów z kwietnia 2020: coronabuikje i coronakilo - nowe słowa nawiązujące do przymusowego siedzeniu w domu i przybywaniu na wadze. Coronakapsel - bezładne fryzury z powodu wielotygodniowego zamknięcia fryzjerów. Aardbeien-drive-trough, aspergen-drive-trough - sprzedaż truskawek, szparagów itp. w samochodzie. Anderhalvemetersamenleving, anderhalvemeterregles i anderhalvemeteren - społeczeństwo na dystansie 1,5 metra. Quarantinderen - Tinder w kwarantannie. Coronazi - fanatyczni strażnicy restrykcji koronywirusa. Niesschaamte, wandelschaamte, buitenschaamte - zawstydzenie przy kichaniu lub spacerze na zewnątrz. Coronials - generacja urodzona w 2020 r. Coronomie - ekonomia w czasie zarazy. W grudniu 2020 Słownik Van Dale opublikował ostateczną listę na rok 2020.