Polonia Breda imigrant emigrant Polacy w Holandii

Historia Polonii w Bredzie 1944-2020, cześć I

Historia napisana na podstawie relacji wielu osób urodzonych jeszcze przed wojną w Polsce i mieszkających od 1945 w Bredzie jak i urodzonych po wojnie w tym mieście. Zarówno Polaków i Holendrów, chociaż najczęściej ich tożsamość narodowa jest niejasna. Pierwsza część opisuje polską Bredę w okresie od końca wojny do upadku komunizmu w Europie.

1944 - triumf zwycięzców

Historia Polaków w Bredzie rozpoczęła się w październiku 1944 r.  kiedy to miasto wyzwolone zostało przez żołnierzy 1 Polskiej Dywizji Pancernej gen. Maczka (1PDP). Dywizja uformowana została 25 listopada 1942 w Szkocji i liczyła 14 tys. żołnierzy którzy pod hasłem "Za Waszą i Naszą Wolność" przeszli szlak bojowy z Normandii, przez Flandrię do Bredy i później na północ do Niemiec.

  • Przy tym mała uwaga, grająca w powojennych czasach pokoju, znaczną rolę w życiu Polonii w Bredzie. W miarę walk i dużych strat osobowych, 1PDP straty te uzupełniano Polakami "napotkanymi" na linii frontu we Francji i Belgii. Byli to m.in. Polacy z przedwojennej emigracji zarobkowej, często urodzonych jeszcze na ziemiach niemieckiego zaboru, Polacy z Wermachtu (jeńcy lub dezerterzy) oraz Polacy wywiezieni na przymusowe roboty. Jednym słowem była to barwna plejada ludzi bardzo różnych kultur i obyczajów; od Śląska i Mazur do Podola.
Historia miasta Haren nad rzeką Ems - dawniej Maczków

Od października 1944 polscy żołnierze zakwaterowani byli w Bredzie - przez niemal pół roku - do kwietnia 1945 r. Koniec wojny zastał ich w Wilhelmshaven w Niemczech. Zdemobilizowanych żołnierzy zakwaterowano w wysiedlonym niemieckim miasteczku Haren przemianowanym na dwa lata na "Maczkowo".  To miasteczko zamieszkało ok. 60 tys. bezdomnych Polaków; tych z demobilizacji, z wyzwolonych obozów koncentracyjnych i z robót przymusowych.

Po IIWŚ w Holandii zamieszkało ok. 2300 zdemobilizowanych żołnierzy, przybyłych głównie z miasteczka Maczkowo (tymczasowe polskie miasto powstałe po wyzwoleniu w Westfalii). Ogółem szacowano Polonię holenderską w pierwszych latach powojennych na ok. 8-10 tys. osób z których jednak spora część wyemigrowała w latach 1947-1953 do Kanady, Stanów Zjednoczonych, Australii i Nowej Zelandii. Do Polski wróciło 260 osób.