Krótka historia 70.000 lat komunikacji

Oto w wielkim skrócie historia komunikacji werbalnej, języka mówionego człowieczeństwa. Ostatni kamień milowy komunikacji rozpoczął się praktycznie w roku 2000 a spopularyzował jeszcze później, po roku 2010 Teraz żyjemy w totalnym i globalnym plotkarstwie wspomaganym przez AI.

70 tys. lat temu...

Homo Sapiens zaczął rozwijać mowę co nazywamy kognitywną rewolucją ludzkości. Mowa Homo Sapiens stała się tak zaawansowana, że potrafił efektywnie porozumiewać się w grupie, aż stał się najbardziej znaczącym stworzeniem wśród zwierząt.

1. Narodziny mowy (±70 000 p.n.e.)

Wraz z pojawieniem się anatomicznie współczesnych ludzi (Homo sapiens) prawdopodobnie rozwinął się w pełni rozwinięty język mówiony. Było to możliwe dzięki: zstąpieniu krtani, delikatnej kontroli motorycznej nad artykulacją, specjalizacji neurologicznej (w tym ośrodkom Broki i Wernickego). Mowa umożliwiła nam złożoną współpracę, myślenie abstrakcyjne i transmisję kulturową bez zmian genetycznych.

2. Symbolika prehistoryczna (±40 000 p.n.e.)

Malowidła jaskiniowe i symbole (np. w jaskini Lascaux) wyznaczają początek reprezentacji wizualnej. Komunikacja była oddzielona od bezpośredniej obecności: znaczenie można było zapisać, a następnie zinterpretować. Pozwoliło to na przekazywanie wiedzy, rytuałów i informacji łowieckich między pokoleniami.

3. Rozwój pisma (±3200 p.n.e.)

Pismo klinowe w Sumerze i hieroglify w starożytnym Egipcie ukształtowały pierwsze formalne systemy pisma. Innowacją było abstrakcyjne kodowanie języka za pomocą znaków wizualnych i miało wpływ na administrację, prawodawstwo, handel i tworzenie państw.

4. Umiejętność czytania i pisania (±1200 p.n.e.)

Alfabet fenicki, dopracowany później przez Greków i Rzymian, wprowadził system fonetyczny z ograniczonym zestawem znaków co dawało niższy próg uczenia się oraz szersze rozpowszechnienie umiejętności czytania i pisania oraz idei.

5. Papirus, pergamin i kodeks (starożytność klasyczna ±0 n.e)

Przejście od zwojów do kodeksu (formy książki) w Cesarstwie Rzymskim usprawniło przechowywanie, nawigację i reprodukcję tekstów co pozwalało na efektywniejsze archiwizowanie i rozpowszechnianie wiedzy.

6. Drukarstwo (ok. 1450)

Wynalazek czcionki i zmechanizowanej sztuki drukarskiej Jana Gutenberga w Moguncji umożliwiła masową produkcję książek co spowodowało gwałtowny wzrost rozpowszechniania wiedzy; katalizator reformacji, nauki i oświecenia.

7. Telegraf (XIX wiek)

Telegraf elektryczny, kojarzony z Samuelem Morse'em, umożliwił niemal natychmiastową komunikację na duże odległości za pomocą kodowania języka w postaci sygnałów elektrycznych (kod Morse'a) co rozwijało globalizację handlu i rozpowszechnianie wiadomości.

8. Telefon (1876)

Przesyłanie głosu na odległość za pośrednictwem aparatu Alexandra Grahama Bella co umożliwiło bezpośrednią, synchroniczną komunikację interpersonalna bez fizycznej bliskości.

9. Radio (początek XX wieku)

Bezprzewodowa transmisja dźwięku, opracowana m.in. przez Guglielmo Marconiego rozpoczęła erę masowej komunikacji; kształtowania kultury narodowej; propagandy i rozpowszechniania wiadomości.

10. Telewizja (XX wiek)

Audiowizualna komunikacja masowa stała się powszechnym zjawiskiem po II wojnie światowej która pogłębiła funkcje radia i pozwoliła na wizualne ujęcie polityki, reklamy i kultury popularnej.

11. Internet (od 1969 r.; publiczny od lat 90. XX wieku)

Wywodzi się z ARPANET; globalna komunikacja sieciowa pozwalająca na digitalizację tekstu, dźwięku i obrazu; decentralizacja informacji; globalna interakcja w czasie rzeczywistym. Media społecznościowe jak Facebook, X i TikTok powodują efekty sieciowe, rozprzestrzenianie się wirusów, algorytmiczne zarządzanie informacjami.

12. Komunikacja mobilna i smartfony (XXI wiek)

Integracja internetu, aparatu fotograficznego, wiadomości i sieci społecznościowych w jednym urządzeniu pozwoliło na stałą łączność oraz przejście na krótką, multimodalną komunikację (tekst, emoji, wideo).

13. Sztuczna inteligencja w komunikacji (publicznie od 2024 r.)

Systemy sztucznej inteligencji do tłumaczenia maszynowego, rozpoznawania mowy i tekstu generatywnego ChatGPT, Gemini, DeepSeek gwałtownie przyspiesza produkcję treści; zacierają się granice między komunikacją międzyludzką a maszynową.

A jednak, milczenie jest złotem

1. Człowiek jest jednym z najmłodszych żyjących gatunków stworzeń na Ziemi. Człowiek jeszcze więc nie dorósł do tego poziomu jaki ma większość zwierząt: milczenia. Człowiek zachowuje się jak dzieci: produkuje dużo wrzasku.
2. Zwierzęta z reguły milczą. Bez tego gadulstwa potrafią się świetnie porozumieć. Mowa nie jest im do niczego potrzebna. Zapewne znienawidzilibyśmy naszego ukochanego pieska czy kotka gdyby one umiały mówić. 
3. Rośliny są jeszcze znacznie starsze od zwierząt. One także milczą i do tego nie zadają sobie nawet trudu biegania po tej Ziemi bez powodu. Po prostu stoją w miejscu. Jedyne co wszystkie żywe istoty interesuje to jest w końcu tylko przetrwanie gatunku. Do tego jęzor, ręce i nogi nie są potrzebne.

Przeczytaj także:

• Krótka historia internetu i Wiatraka
• Historia wzlotu i upadku internetu
• Krótka historia internetu w Polsce i w Holandii
• 35 lat historii internetu: od ideałów po biznes
• Jak mp3 uratował Appla