Moja prababcia, niewolnica

Nasze geny zbierają doświadczenie wielu pokoleń naszych przodków. To się fachowo nazywa epigenetyka. Wojna, głód, choroba, trauma mogą pozostawić ślady epigenetyczne: zmiany w ekspresji genów bez zmiany samego kodu DNA. Badania nad głodem w latach 1944–1945 pokazują, że niedożywienie w czasie ciąży wpływało na późniejsze pokolenia.

Dziedzictwo niewolnictwa ciągle aktualne 

W 1963 roku słynny fotograf Richard Avedon zrobił zdjęcie mężczyźnie o imieniu William Casby [zdjęcie]. William Casby, urodzony w 1857 roku, miał wówczas 106 lat. W dłoniach trzymał swoją praprawnuczkę, Cherry. To zdjęcie jest piękne, ponieważ ten pan, trzymający tak czule swojego potomka, urodził się w niewoli ponad wiek wcześniej. Casby ostatecznie dożył 1970 roku, umierając w wieku 113 lat. Jego prawnuki i praprawnuki żyją do dziś i wielu z nich go pamięta.

Cudjoe Lewis (1841 – 1935) - na zdjęciu powyżej - był jednym z ostatnich niewolników z atlantyckiego handlu niewolnikami między Afryką a Ameryką. Wraz ze 115 innymi zniewolonymi Afrykanami został przywieziony do Stanów Zjednoczonych na pokładzie amerykańskiego statku Clotilda w 1860 roku i sprzedany w Dallas County, Alabama. 

Dwa powyższe przykłady ukazują, jak niedawno istniało niewolnictwo. I nich się nikt nie łudzi, że w momencie podpisania aktu zniesienia niewolnictwa, niewolnicy nagle, z dnia na dzień stali się wolni. Ludzie mogli opuścić plantacje... i co? Z czego żyć? Niewolnictwo do dzisiaj zbiera w Ameryce swoje owoce.

Historia mojej niewoli

Moja rodzina pochodzi z mazowieckiej wsi, niedaleko Warki. Wszystkie wsie i ich mieszkańcy wokół Michałowa miały swego dziedzica. 

Właścicielami wsi Michałów był od średniowiecza ród szlachecki Michałowskich herbu Jasieńczyk. Ponieważ hrabia Jan Michałowski umarł bezpotomnie, majątek ten przejął na początku XIX wieku, hrabia Salezy Jezierski. Po jego śmierci, nowym właścicielem Michałowa został w 1849 r. włoski kupiec i przedsiębiorca Antonio Henryk Dal Trozzo który wybudował na starych fundamentach nowy neoklasycystyczny pałac (Michałów Górny, ok. 14 km od Warki). Do majątku należały folwarki, cegielnia, gorzelnia, browar, młyn, stawy rybne, owczarnia i inne przedsiębiorstwa rolnicze. Posiadłości Michałowskie składały się z wsi: Budy Michałowskie, Majdan, Zofiówka, Bończa, Wola Palczewska i Palczew. Córka Paulina Emilia z Dal Trozzów Brzezińska, wraz z mężem została właścicielką pobliskich Lechanic a syn Antoni był właścicielem Palczewa. Od stycznia 1945 pałac został znacjonalizowany i służy do dziś jako szkoła podstawowa. W jednej z tych wsi - własności "dziedzica" jak to się mówiło jeszcze za mojej pamięci - urodziła się moja pra-bacia Marianna. Urodziła się w 1880 r. a zmarła w tej samej wsi sto lat później, w 1987 r.

Moja pra-babcia

Choć historia niewolnictwa lub pańszczyzny (obie formy zniewolenia, w swej esencji, niewiele się różniły) może się wydawać odległa, szczególnie dla młodych Polaków we współczesnej Polsce. Jednak ta natura zniewolonego człowieka we mnie drzemie do dzisiaj. Mijają pokolenia ale nasze geny zapisują w nas historię. Moja pra-babcia Marianna urodziła się w XIX wieku, w niewoli, jako parobek dziedzica z Michałowa. Ktoś zawoła, że urodziła się 20 lat po zniesieniu pańszczyzny na polskich ziemiach... Tak. Każdemu z was mogę wręczyć papier, że jesteś WOLNY. I co to zmieni? Niewolnictwo Polaków trwało jeszcze długo po oficjalnym jego zniesieniu i w zasadzie w praktyce ciągle funkcjonowało do momentu gdy komuniści przejęli w Polsce władzę po 1945 r. Choć obowiązkowe dostawy produktów rolnych które wprowadził okupant przetrwały jeszcze do 1970 r. 

• Tymczasem w latach 80-tych XIX wieku, gdy urodziła się moja pra-babcia, w Europie trwał "wyścig o Afrykę" i jej podział na kolonie wśród europejskich mocarstw, konsolidowały się sojusze, który doprowadził w dłuższej perspektywie do I wojny światowej, rodził się ruchów robotniczych, dynamicznie rozwijał przemysł i technologie (motoryzacja Mercedes-Benza, elektryfikacja Edisona, bakteriologia Roberta Kocha), a w Polsce przechodzono od romantycznej tradycji powstańczej do nowoczesnych ruchów politycznych (socjalistycznych, narodowych, ludowych), pisał Bolesław Prus i "Trylogię" Sienkiewicz. 

Babcia Marianna dożyła 1983 roku ale dzisiaj, 50 lat później, jej pra-pra-prawnuki nie chcą pamiętać swojego pochodzenia. Wszyscy są "warszawiakami" i swoich korzeni nie pamiętają i pamiętać nie chcą. Jednak ich dusza jest nadal duszą (już byłego) niewolnika, parobka, Słowianina. A Słowianin w większości języków to Slav, Slawe, Slave, Slavo - jedną literką różni się od niewolnika. 
Ten niewolniczy charakter narodu najłatwiej zauważyć w statystykach jak wiele milionów Polaków (deklarujących miłość do ojczyzny) tak łatwo i szybko opuszcza swój kraj i idzie chętnie na parobka do Niemca, Holendra i Anglika. Żaden naród w Europie nie jest tak powszechnie znany na Zachodzie ze swojej funkcji sługi.

Epigenetyka - co dziedziczą nasze geny z wielu pokoleń wstecz

Wzory rodzicielskie: style behawioralne i przywiązania są często przekazywane z pokolenia na pokolenie. Na przykład, mogą powracać unikające lub lękowe wzorce przywiązania.
Lojalność: niewypowiedziane historie rodzinne, role (ratownik, buntownik, „wzorowe dziecko”). Czasami nieświadomie niesiesz ze sobą oczekiwania lub nierozwiązane emocje z poprzednich pokoleń.
Przekaz traumy: trauma międzypokoleniowa może być przekazywana poprzez wychowanie, regulację emocjonalną i reakcje na stres. Jest to dobrze udokumentowane u potomków ofiar wojny, migrantów i grup uciskanych.
Wpływ kulturowy i społeczny przodków: wartości i normy, pochodzenie religijne, orientację polityczną, etykę pracy, pozycję społeczno-ekonomiczną, pochodzenie, na przykład z czasów feudalnych, fal migracyjnych lub społeczeństw klasowych, może nadal wpływać na tożsamość i pozycję społeczną. 

Przeczytaj także:

• 160 rocznica zniesienia niewolnictwa w Polsce
• Krótka historia nazwisk
• Morga - jednostka powierzchni i czasu
• Średniowieczny chłop (pańszczyźniany)
• Cham, chłop, rolnik, farmer czyli dlaczego gardzimy wsią?
• Tymczasowi Polacy - najmici XXI wieku
• Co to znaczyło otrzymać prawa miejskie?
• Mieszczanie i wieśniacy
• Murzyńskość