nauka języka holenderski gramatyka

On czy ona? Czyli bezpłciowy język holenderski

Męski, żeński i nijaki - ten, ta, to - trzy rodzaje rzeczowników bez których język polski nie może się obejść ale w języku holenderskim jest to niestety bardzo skomplikowane - prawie nikt nie zna rodzajów choć ich używa.

Żaba skoczył gdy księżyc wyszła

Doznajemy w Holandii kompletnej porażki, gdy nam wrodzone używanie rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego przekładamy do bezpłciowego języka holenderskiego. Oficjalnie on tak bezpłciowy nie jest, ale tylko literaci wiedzą czasami płeć rzeczownika. Mimo to...
Księżyc (de maan) to w języku holenderskim... ona! Podobnie jak nie przymierzając krawat (de stropdas) - to też ona! Za to ryba (de vis) i żaba (de kikker) to on! Na szczęście polityka (de politiek) to u Holendrów też ona. Ale nie ma w ich języku reguły, że słowo kończące się na "a" jest rodzaju żeńskiego, tym bardziej, że mało słów na "a" się kończy. Tak więc powyższy tytuł jest dosłownym odzwierciedleniem jak absurdalnym jest dla nas język holenderski.

Płeć słów i rodzajniki de i het

Holender nie czuje ani nie słyszy różnicy między rzeczownikiem męskim czy żeńskim. Większość ludzi nie zauważy błędu, gdy powiesz "de vereniging heeft zijn leden geïnformeerd" - gdy tymczasem "vereniging" jest rodzaju żeńskiego i powinno w zdaniu być haar a nie zijn. 

  • De vereniging heeft haar leden geïnformeerd (de vereniging jest żeński, więc haar)
  • Het bestuur heeft zijn besluit toegelicht (het bestuur jest nijaki, więc zijn)

W języku niderlandzkim trudno jest ustalić, czy słowo jest rodzaju męskiego, żeńskiego czy nijakiego. Możesz to zobaczyć tylko po rodzajniku - lidwoord. Rozróżniamy rodzajnik określony de, het i nieokreślony een (uwaga: słowo één to zupełnie co innego, oznacza "jeden").

Słowa z rodzajnikiem „het” są zawsze nijakie: het paard, het huis, het waterschap.

Rodzaj nijaki jest łatwiejszy - to zawsze jest rodzajnik "het". Jednak rodzajnik "de" określa zarówno rodzaj męski jak i żeński.

Męski (mannelijk): hij i zijn
Żeński (vrouwelijk): zij i haar
Nijaki (onzijdig): het i zijn

Paradoksalnie, mimo, że Holender "nie czuje" różnicy płci słów, to jednak jest ważne, aby wiedzieć, czy słowo jest rodzaju męskiego, żeńskiego czy nijakiego ponieważ płeć staje się widoczna (słyszalna) przy wskazaniach, np.:

  • Heb je een boek gekocht? Ja. Het ligt op de tafel (bezpłciowy het boek; ono - het - leży na stole)
  • Onze kip heeft deze week elke dag een ei gelegd. Ze is er maar druk mee (żeńska kura; ona - ze - jest zapracowana)